Motor Yatak Vurma Belirtileri: Nelerdir? Vuruntu Nedir?


  • Whatsapp
  • 6 Kasım 2019
  • Yazar: LEVENT ATMACA



Motor Yatak Vurma Belirtileri


Bu yazımızda motor yatak sesinden çok farklı bir konu olan Motor Yatak Vurma Belirtileri Nelerdir? Vuruntu Nedir? Motordan Gelen Vuruntu Sesi? Motorda Vuruntu Sesi? Motor Yatak Vurması: Nedir? Nasıl Anlaşılır? Motor Yatak Vuruyor Ne Demek? gibi ayrı ayrı belirtilen tüm sorulara cevap vererek okurlarımızı ve müşterilerimizi burada aydınlatacağız.


Şimdi bu sorulardan ilki olan vuruntu nedir? Tanımlayarak başlıyoruz:

Vuruntu Nedir?

İçten yanmalı motorlarda, motor silindirlerinde bulunan yanma odalarında yüksek basınç ve sıcaklık sebebiyle ateşlemenin gerçekleşmesi istenilen anın dışında, farklı bir anda yakıt hava karışımının ateşlenmesi gerçekleşir ve buna bağlı olarak da çınlayan metalik (madeni) bir ses oluşur. Oluşan bu sese vuruntu(detonasyon) denir.

Motorda Vuruntu Sesi


Motorda vuruntu sesi çok yönlü ele alınıp detaylı irdelenmesi gereken bir konudur. Bu nedenle sadece motor yatak vurması konusunu incelemekle kalmayıp, motor vuruntu sesine neden olabilecek tüm konuları inceleyerek okurlarımızı bilgilendirmeye çalışacağız.

Motordan Gelen Vuruntu Sesi


Motordan gelen vuruntu sesi yedi alt başlık altında bizi ilgilendiren kısmıyla (Motor Yatak Vurması) detaylı bir şekilde anlatılmıştır:

Vuruntu Nedir


1) Kol Yatakları: Yatak yağ boşluğunun fazla bırakılması, ovalleşen muylular, yanlış takılan piston kolları, biyel kepi cıvatasının başı dönük takılması nedeniyle eksantrik miline çarpması, çok fazla incelen motor yağı yapısı; piston kol yataklarında vuruntu oluşmasının nedenleri olarak sıralanabilir.


Kullanılan yağın kalitesi ve yağ pompasının işlevselliğinden emin olduktan sonra, yağlama için bırakılan motor yağ boşluğuna bağlı vuruntu sesi hakkında karar vermek daha kolay olacaktır.


2) Krank Mili: Yatak yağ boşluğunun fazla bırakılması, eksenel boşluğun fazla olması, ovalleşen muylular, eğilmiş krank mili ya da çatlamış krank kolu, eksenden kaçık motor yatakları, çok fazla incelen motor yağı yapısı, gevşeyen volan; krank milinde vuruntu oluşmasının nedenleri olarak gösterilebilir.


Krank mili motor yataklarının içinde tam tur atarak dönme hareketini devam ettirir. Krank milinin hareket etmesiyle motor yatakları ile krank mili arasındaki boşluğu yağ sarar. Böylelikle krank mili ile yatakların temas etmesi engellenmiş olur.



Motor yataklarındaki yağ geçişi için bırakılan boşluk mikrometre düzeyindedir. Şayet tüm ana yataklarda bırakılan boşluk olması gerekenden daha fazlaysa anormal vuruntu seslerini duymak kaçınılmazdır.


Aşınmaya bağlı zarar gören krank mili muyluları taşlanır. Taşlama sonrası krank mili muyluları ölçüldüğünde ölçü 1000’de 50’nin üzerinde değişmişse krank mili değiştirilmek zorundadır. 1000’de 50’nin altında bir değişen ölçü varsa özel motor yatakları yeni ölçüye göre imal ettirilip taşlanan muylulara monte edilir.


3) Pistonlar ve Piston Pimleri: Pimle kol burcu arasında boşluk fazla ise vuruntu yapar.


4) Erken Ateşleme (Avans Vuruntusu): Pistonlar olması gereken zaman diliminin dışında çok yüksek basınca maruz kalırlar. Pistonlar, piston kolları ve kol yatakları titreşim yaparak “avans vuruntusu” denilen sesi oluşturur. Oluşan ses; silindirlerde yanma odası denilen alanda çınlayan bir madeni ses olarak duyulur.



Erken Ateşleme (Avans Vuruntusu) Nedenleri ve Öneriler:



- Motorda kullanılan yakıtın düşük kaliteli olması: yüksek oktanlı yakıtlar sorunu çözecektir.



- Vuruntu sensörü arızası: arızalı sensörün onarımı sağlanmalı.



- Ateşleme zamanı bozulmuşsa: avans ve ateşleme zamanlaması ile triger sentesinin kontrol ettirilmesi gerekir.



- Normal değerlerin üstünde sıkıştırma yüzdesi/oranı: Rektefiye gören motorlarda motor blok ve/veya silindir kapak yüzeyi kabul edilebilir değerlerin üstüne taşlanmışsa, silindirlerin içerisinde yer alan yanma odaları alanları küçülmüştür. Küçülen yanma odaları da vuruntuya davetiye çıkarır. Motora kompresyon testi yaptırarak, yanma odalarının sıkıştırma oranları ölçtürülmelidir.


Yağ yakan araçlarda motor yağ yakmasın diye kalın yağ kullanımı söz konusu olup, kullanılan kalın motor yağıda vuruntuya neden olabilir.


Kalın numara yağ kullanılması, ana yataklara ve/veya kol yataklarına bağlı motordan gelen vuruntu sesinin azalmasına fayda etmediyse, daha büyük zararlara neden olmadan motor bloğu açılıp incelenmeli, yatakların yenileri ile değiştirilmesi gerekiyorsa da ihtiyaç duyulan rektefiye işlemi başlatılmalıdır.


Olması gerekenden daha kalın bir motor yağını kullanma yoluna gitmek, ana yataklara ve/veya kol yataklarına bağlı motordan gelen vuruntu sesini kesmek adına yapılabilecek tek şeyin de denenmiş olduğunu gösterir.


Kalın yağ kullanılması, genel anlamda motor yatak vuruntusunun çok ince olduğu motorlarda bir ihtimal fayda sağlayabilir.


Her ne kadar kalın motor yağı kullanma yöntemi bilinse de, pratikte motor yatak vuruntu sesinin kesilmesi yönündeki yararı %5'in altındadır.


Olması gerekenden daha fazla motor yağının motora konulması da, motor yatağı boşluğu fazlaymış gibi vuruntu oluşmasına neden olabilir.


Tercih edilen motor yağı çok inceyse eğer, zamanla motor yatak yağ filmini incelterek vuruntu oluşmasına neden olabilir.



Motorda Yağ Yakmanın:



Birinci nedeni, silindir kapağının içinde bulunan subap ve subap lastiklerinin aşınmasıdır. Aşınan yerlerden silindirlerin içinde bulunan yanma odalarına yağ sızdırır ve yakar.



İkinci nedeni ise; segmanlar, gömlekler ve piston kafalarıdır. Motoru geciktirmeden komple bakıma sokmak en iyi karar olacaktır, uzun süre içiniz rahat bir şekilde aracınızı kullanmaya devam edebilirsiniz.


Bir motorda yatak vuruntusu ve yağ yakma problemleri bir arada bulunuyorsa sadece segman attırma ile sorunlardan kurtulmak mümkün değil. Bu durumda motor yatak vuruyorsa: motor blok açılarak bakılır. Blok açılmadan ezbere konuşmak doğru değil! Emin olmak gerekir!


Açılan blokta motor yatakları ile ilgili sorun teknik aksaklığa bağlı bir nedene bağlı ise yatakların yenilenmesine tabi ki de gerek yok. Teknik aksaklık yoksa yatakların yenileri ile değiştirilmesi zorunluluk arz ediyorsa da, ihtiyaç duyulan rektefiye işlemi başlatılmalıdır.



Yağ Yakmaya Bağlı Motor Vuruntusunu Daha Detaylı Anlatmak Gerekirse:



#1 Yüksek basınçtan dolayı aşırı ısınan motor yağı incelir.



#2 İncelen motor yağı yapışkanlık ve yüzey gerilimi fonksiyonlarını kaybeder.



#3 Motor yağının yağlama özelliği yok olur.



#4 Yağ tüketimi artar.



#5 250°C’yi geçen silindirlerdeki yanma odalarında yağ yanmaya başlar ve yanan yağ kurum (kalıntı/kir) meydana getirir.



*** Tüm bu sıraladığımız olaylar sonucunda motorun sıkıştırma yüzdesi değişir ve motor erken ateşlemeye bağlı vuruntulu çalışır.


Oluşan bu vuruntu sesinin önüne geçmek ve olası bir arızadan haberdar olmak için vuruntu sensörü denen parçalar motorlarda kullanılmaktadır.


Her ne kadar vuruntu sensörü olmayan eski model motorlar olsa da, genel anlamda çoğu motorda vuruntu sensörü vardır. Hem benzinli hem de dizel motorlarda kullanımı mümkün.


Vuruntu sensörü gelen sinyallere göre ateşleme ve enjeksiyon avansını ayarlar. Blok silindirlerinde 300-500 milivolt arasında bir titreşim gerilimi oluşuyorsa sensör bize silindirlerde vuruntu olduğunu gösterir.


5) Subap Sistemleri


6) Eksantrik Dişlisindeki Boşluk


7) Alternatör ve Su Pompası

Motor Yatak Vurması Nedir?


Motor yatak sesi ile motordan gelen vuruntu sesi çok farklı konular olup karıştırılmamalıdır.

Motordan Gelen Vuruntu Sesi


Motorda, yatak boşluğunun fazla verilmesi motor yatak vuruntu sesi için ilk neden olacaktır. Piston kol yataklarında ve/veya ana yataklarda yağlama için bırakılan mikrometre düzeyindeki yatak boşluğu fazlaysa takırtı şeklinde sesler oluşur.


Oluşan bu sesler motor yatak vurması şeklinde tabir edilir. Krank mili muylularından sadece bir veya iki tanesinde yatak yağ boşluğu fazlaysa vuruntu daha seyrek, daha cılızdır.


Ana yatak vuruntularına göre duyulan ses, kol yatakları vuruntularında çok daha zayıftır. Genel olarak hafif bir takırtı şeklindedir. Araç hızı arttıkça seste artar.


Yatak boşluğunun hangi silindire ait kol yatağında olduğunu anlamak için ise pratik bir yöntem mevcut. Bujilere giden buji kabloları tek tek kısa devre yapılarak vuruntunun azalmasına göre hangi silindire ait kol yatağının arızalı olduğu anlaşılabilir. Kısa devre yapılınca vuruntu sesi tamamıyla yok olmaz, ancak çok azalır.

Motor Yatak Vurması


Motor yatak vurması en çok karşılaşılan vuruntu seslerinden biridir.

Motor Yatak Vurması Nasıl Anlaşılır?


Vuruntunun şiddetine göre, araç çalışırken ayağınızı gaz pedalına koyduğunuzda vuruntuyu az veya çok hissetme ihtimaliniz var. Bu durum, motor yatak vurmasına ait alâmetlerden sadece biri olarak karşınıza çıkabilir.

Motor Yatak Vurma Belirtileri

Motor yatak vurma belirtileri içinde en belirgin olan durum, motorun normalin dışında sesli çalışmasıdır.

Motor Yatak Vuruyor


Motor yatak vuruyor ne yapmalıyım diyorsanız, motor yataklarından gelen vuruntu sesini kesmek için uygulanacak en kesin, en pratik yöntem motor bloğunun açılmasıdır. Açılan motor bloğunda olup bitenleri tespit ettikten sonra; ihtiyaç vukuu bulmuşsa şayet, motor yatakları yenileriyle değiştirilmelidir.


Aksi takdirde motor kol çıkarıp tüm motor bloğunu kullanılamaz hale getirebilir ki, bu bir motorun başına gelebilecek en kötü, en maliyetli olaydır.


Şunu da unutmayın lütfen! Motor kapalı bir kutu olup, bloğu açmadan olup bitenlerin bıraktığı zararı, yapılması gerekenleri kesin bir lisanla konuşmak son derece yanlış olur.


Tüm bu açıklamalardan sonra şunu da belirtmek isterim: diğer yazılarımızda da olduğu gibi bu yazımızda da motor yatak vurması hakkında her şeyi a’dan z’ye anlattık, kafanızda hiçbir soru işareti kalmasın istedik, bunu da başardığımıza inanıyoruz.


Ama bizim alanımız dışında; gerek motor parçaları olsun gerek diğer pek çok konuda da yararlanabileceğiniz sözlük siteleri mevcut.


Bunlardan biride ekşi sözlük sitesi. Bu tür siteler; farklı kullanıcıların bakış açısıyla konuları analiz etmenizi ve çok yönlü fikir sahibi olmanızı sağlayacaktır.


Yeni bir konuyla yeniden görüşmek dileğiyle..

Yeni Atmaca Sosyal Medya Yeni Atmaca Twitter Yeni Atmaca Facebook Yeni Atmaca WhatsApp